کتاب «تاریخ تحلیلی جامعه شناسی دیوان سالاری در ایران 2» نوشته علی اکبر فرهنگی، سراغ این می رود که دولت ها در دنیای اسلام چطور با کمک دستگاه اداری و دیوان ها سر پا می ماندند؛ حتی وقتی سلسله ها عوض می شدند. نویسنده از دوره امویان شروع می کند و خیلی روان توضیح می دهد که دیوان هایی مثل دیوان خاتم و دیوان قضا چه کار می کردند، چرا بعضی امور اداری عربی سازی شد و ماجرای ضرب سکه و رسم طراز چطور با سیاست و مذهب گره خورد. این بخش ها کمک می کند بفهمیم تصمیم های اداری فقط کاغذبازی نبودند، بلکه روی قدرت و مدیریت جامعه اثر مستقیم داشتند.
بعد کتاب وارد دوره عباسیان می شود و نقش وزیران ایرانی و نظم دقیق تر دیوان ها را نشان می دهد؛ از دیوان اشراف و دیوان برید گرفته تا مظالم و محتسب. در ادامه هم مسیر شکل گرفتن حکومت های مستقل ایرانی مثل طاهریان، صفاریان و سامانیان را از زاویه نیازهای اداری و سیاسی بررسی می کند. بخش جذاب دیگر، دوره آل بویه است که با تغییر موازنه قدرت در بغداد، دیوان سالاری منسجم تری شکل می گیرد؛ دیوان رسائل، دیوان جیش، دیوان نفقات، بیت المال، توقیع و قضا هر کدام وظیفه مشخصی دارند. در مجموع این جلد با تکیه بر سند و روایت تاریخی نشان می دهد شبکه های دیوانی و ارتباطی چطور مدیریت قلمروهای بزرگ را ممکن می کردند و دیوان سالاران چطور در بحران های پی در پی چراغ اداره کشور را روشن نگه می داشتند.
| تعداد برگ |
248 |
|---|---|
| سال انتشار شمسی |
1403 |
| نوع جلد |
شومیز |
| شابک |
978-6001218798 |
| قطع |
وزیری |
| نویسنده |
نظرات